Wybierz filię:
Plac Pod Lipami 1; 3-3a ul. Obr. Westerplatte 10 ul. Gen. J. Hallera 28
cover Facebook
kultura w sieci
slajder 2021kolorowanie
Kopia Kopia Kopia Kopia Kopia SCRABBLE (2)
slajder przysłowia
Andrzejki Plac Pod Lipami 1; 3-3a

Andrzejki w staropolskiej odsłonie, czyli jak Walenty przejął interes Andrzeja

05.12.2020

Jeszcze w XX wieku Andrzejki były bardzo poważnie traktowane przez panny pragnące poznać swego wybranka. Kawalerowie równie uważnie obchodzili Katarzynki, choć z czasem przyłączyli się do świętowania razem z kobietami. Niewątpliwie wszystko kręciło się wobec przyszłego partnera życiowego i miłosnych zabiegów! I choć nie tyczyło się to tylko zakochanych, można powiedzieć, że Walenty skradł Andrzejowi i Kasi sercowe miraże! A szkoda, bo słowiańskie tradycje miały w sobie naprawdę sporo fantazji i poszanowania do świata natury i spirytualności.

wygiezow-silesian-voivodeship-972109_1920

 

Trudno znaleźć początki tych ludowych obrzędów na ziemiach polskich. Niektórzy wskazują na XVI wiek, ale wiele źródeł nie potrafi opisać konkretnej daty (nawiązania są jednak poczynione aż do starożytnej Grecji!) Niewątpliwie dopiero z biegiem czasu (i to dość porządnym) Andrzejki stały się całkiem zgrabnym pretekstem do zabaw tanecznych, imprez w klubach i spotkań towarzyskich. Początkowo były obchodzone w domowym zaciszu, w odosobnieniu, skupieniu i pełnej powadze. Widzicie oczyma wyobraźni te zwiewne niewiasty przepowiadające swą przyszłość przy blasku świec? Musiało być mistycznie! I dość poważnie, gdyż jedną z rozpowszechnionych tradycji był całodzienny post skutkujący senną przepowiednią dotyczącą przyszłego partnera.

Najpopularniejszą wróżbą było oczywiście lanie wosku. Co ciekawe, nie tylko przez stary klucz! Mogła do tego także służyć odpowiednio uformowana słoma, miotła, a nawet podkowa!

candle-97505_1920

Do przepowiadania przyszłości angażowano też… zwierzęta! Szczekanie psa miało wskazywać, z której strony nadejdzie przyszły ukochany (na Giszowcu dziewczyny wiedziały czy z Murcek, Mysłowic lub Nikisza ;p), a gąsior wpuszczony między panny, jak na gąsiora przystało, miał podszczypywać przyszłe mężatki (jak pobył w izbie dłużej, to pewnie każdej z obecnych przewidział podobny los).

dog-3226809_1280

 

Nie omieszkano także używać elementów ubioru. Stawiano na podłodze buty, w równym rzędzie i przestawiano kolejno w stronę drzwi – panna, której but jako pierwszy znalazł się za progiem miała być tą pierwszą wskazaną do zamążpójścia. Ale tę wróżbę pewnie kojarzycie nawet z czasów szkolnych! Ciekawe, czy ktoś prowadził kiedyś badania nad efektywnością tych niewinnych przepowiedni. Może uda się Wam poszperać w pamięci i odnaleźć pierwszą parę małżeńską z waszej podstawówki? Sprawdziło się?

leather-shoes-402208_1920

 

Z ciekawszych zwyczajów warto jeszcze przytoczyć ten o zawieszaniu placka u powały i takim podskakiwaniu, aby uchwycić go zębami i przynieść sobie tym samym szczęście w miłości.

 

Praktykowano także iście magiczne sztuczki! Pod miski, kubki lub talerzyki chowano różne przedmioty np. rutę (rodzaj rośliny), czepiec i różaniec. Z zasłoniętymi oczami należało podnieść naczynia. Odkrycie ruty (lub innej rośliny) wróżyło, że dziewczyna pozostanie w stanie panieńskim przez dłuższy czas, czepiec oznaczał szybkie zamążpójście, różaniec – zakon.

 

Ten ostatni czas przed Adwentem był także traktowany jako koniec starego i początek nowego, moment przejścia. A jak to z momentami przejścia bywa – otwarty był na kontakt świata żywych i umarłych. Stąd też rozpowszechniona ówcześnie tradycja rozpalania wielkich ognisk wokół domów, których zadaniem było odpędzanie złych duchów.

fire-2731720_1920

bonfire-1835829_1920

Wybraliśmy dla Was najciekawsze staropolskie obrzędy Andrzejkowe, jednak nie wyczerpują one całego arsenału lokalnych wierzeń, praktykowanych zarówno w najmniejszych wsiach, jak i miastach szczycących się europejskim rozmachem. Niewątpliwym jest, że element ognia, onirycznych wizji i oczekiwania na znaki był wspólnym motywem tej pięknej tradycji. A może nadal trochę jest? ;)

Newsletter:
NAJNOWSZY PROGRAM W FORMACIE PDF POBIERZ
ZASADY BEZPIECZEŃSTWA COVID-19 SZOPKI 2018-2019 - plakat A2 OST na krzywe SENIORZY 2018-2019 - plakat nr 1 SLIDER - Termomodernizacja 2018